{"id":1907,"date":"2025-01-27T17:32:11","date_gmt":"2025-01-27T17:32:11","guid":{"rendered":"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/?p=1907"},"modified":"2025-01-27T17:36:26","modified_gmt":"2025-01-27T17:36:26","slug":"osadnictwo-luteranskie-i-olenderskie-na-mazowszu-w-xviii-wieku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/index.php\/2025\/01\/27\/osadnictwo-luteranskie-i-olenderskie-na-mazowszu-w-xviii-wieku\/","title":{"rendered":"Osadnictwo lutera\u0144skie i olenderskie na Mazowszu w XVIII wieku"},"content":{"rendered":"\n

W XVIII wieku Fryderyk Wilhelm II wyda\u0142 edykt, kt\u00f3ry spowodowa\u0142 masowy nap\u0142yw ludno\u015bci wyznania lutera\u0144skiego na ziemie polskie. Pierwsza fala migrant\u00f3w pod\u0105\u017ca\u0142a do Rosji, kt\u00f3ra oferowa\u0142a bardzo korzystne warunki do \u017cycia. Wielu z nich osiedli\u0142o si\u0119 jednak na Mazowszu, w \u015brodkowym biegu Wis\u0142y. Podobnie jak Mennonici, luteranie stanowili odr\u0119bn\u0105 grup\u0119 spo\u0142eczn\u0105, kt\u00f3ra nie asymilowa\u0142a si\u0119 z ludno\u015bci\u0105 polsk\u0105. Szlachta traktowa\u0142a ich jako ch\u0142op\u00f3w, mimo \u017ce byli znacznie zamo\u017cniejsi i r\u00f3\u017cnili si\u0119 od ch\u0142op\u00f3w zar\u00f3wno pod wzgl\u0119dem kultury, jak i wyznania.<\/p>\n\n\n\n

Osadnicy niemieccy pos\u0142ugiwali si\u0119 j\u0119zykiem niemieckim, jedynie nieliczne osoby we wsp\u00f3lnocie rozmawia\u0142y po polsku. Zachowywali odr\u0119bno\u015b\u0107 kulturow\u0105, co przejawia\u0142o si\u0119 w ich stylu ubierania, wyznaniu i tradycjach. Byli samowystarczalni, zajmowali si\u0119 upraw\u0105 roli, sadownictwem i hodowl\u0105 byd\u0142a, g\u0142\u00f3wnie rasy czerwonej. S\u0142yn\u0119li z wyrobu ser\u00f3w, kt\u00f3re nie by\u0142y popularne na polskich sto\u0142ach oraz z umiej\u0119tno\u015bci budowlanych i melioracyjnych.<\/p>\n\n\n\n

Ich domostwa wyr\u00f3\u017cnia\u0142y si\u0119 stylem architektonicznym inspirowanym mod\u0105 szwajcarsk\u0105, bogat\u0105 w drewniane ornamenty. Nie bielono ich z zewn\u0105trz, a wewn\u0105trz znajdowa\u0142y si\u0119 liczne zdobione meble, kredensy i porcelana. Osadnicy prowadzili dostatnie \u017cycie, co odr\u00f3\u017cnia\u0142o ich od polskiego ch\u0142opstwa. Posiadali liczne zmiany bielizny oraz obuwie. W ka\u017cdym domu by\u0142 pi\u0142y, m\u0142oty i inne wyrabiane przez kowali sprz\u0119ty. Do ci\u0105gni\u0119cia woz\u00f3w nie u\u017cywali wo\u0142\u00f3w, tak popularnych na polskich wsiach, tylko koni. <\/p>\n\n\n\n

Z biegiem czasu Mennonici zostali wch\u0142oni\u0119ci przez ko\u015bci\u00f3\u0142 ewangelicki, a nazwa „Olendrzy” zacz\u0119\u0142a odnosi\u0107 si\u0119 nie tylko do osadnik\u00f3w z Fryzji i Flandrii (dzisiejsza Holandia), ale r\u00f3wnie\u017c do ludno\u015bci przyby\u0142ej z Prus. Olendr\u00f3w cz\u0119sto uto\u017csamiano z Niemcami. Mimo to utrzymywali oni kontakty z ko\u015bcio\u0142em katolickim, rejestruj\u0105c w parafiach zgony i urodzenia oraz odprowadzaj\u0105c nale\u017cne op\u0142aty. Zachowywali jednak nadal odr\u0119bno\u015b\u0107 kulturow\u0105 i spo\u0142eczn\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Przeci\u0119tne gospodarstwo niemieckie mia\u0142o od 10 do 25 hektar\u00f3w. W gospodarstwach pracowa\u0142y rodziny sk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 z 6-8 os\u00f3b, wspomagane przez parobk\u00f3w i pracownik\u00f3w najemnych. Osadnicy byli znani z wysokiego poziomu organizacji pracy oraz innowacyjnych metod rolnictwa. Hodowali zwierz\u0119ta g\u0142\u00f3wnie na w\u0142asny u\u017cytek, przy czym hodowla \u015bwin i kur nie odgrywa\u0142a du\u017cej roli w ich gospodarce. Dzieci ucz\u0119szcza\u0142y do szk\u00f3\u0142, zak\u0142adanych przy gminach menonickich, w kt\u00f3rych uczono rachunk\u00f3w, czytania, pisania oraz \u015bpiewu.<\/p>\n\n\n\n

Osadnicy sprowadzali luksusowe towary, w tym porcelan\u0119, naczynia i ubrania, g\u0142\u00f3wnie za po\u015brednictwem transportu rzecznego na Wi\u015ble: Na pocz\u0105tku XIX wieku rozwini\u0119ty by\u0142 transport barek typu „berlinka” mi\u0119dzy Warszaw\u0105 a Gda\u0144skiem. Prowadzili oni handel nie tylko wewn\u0105trz swojej wsp\u00f3lnoty, ale tak\u017ce z Polakami i \u017bydami, co wyr\u00f3\u017cnia\u0142o ich spo\u0142ecznie i ekonomicznie.<\/p>\n\n\n\n

W\u0142adys\u0142aw Reymont w ksi\u0105\u017cce \u201eCh\u0142opi\u201d przedstawi\u0142 Niemc\u00f3w w nast\u0119puj\u0105cy spos\u00f3b: <\/p>\n\n\n\n

\u201e- Ju\u015bci\u2026 powiadali o tym\u2026hale Niemcy nar\u00f3d inszy, uczony i zasobny, handluj\u0105 wesp\u00f3\u0142 z \u017bydami, a krzywd\u0105 ludzk\u0105 se pomagaj\u0105\u2026a niechby tak po ch\u0142opsku z go\u0142ymi palicami chyta\u0142y si\u0119 ziemie,\u2026\u201d<\/p>\n\n\n\n

I dalej:<\/p>\n\n\n\n

\u201e- Niemcy w karczmie popasaj\u0105!…<\/p>\n\n\n\n

Jako\u017c prawd\u0119 rzekli, pi\u0119\u0107 bryk stoja\u0142o na podje\u017adzie, a wszystkie na \u017celaznych osiach, na \u017c\u00f3\u0142to i niebiesko malowane, budami p\u0142\u00f3ciennymi okryte, spod kt\u00f3rych wyziera\u0142y kobiety i r\u00f3\u017cny sprz\u0119t  gospodarski, za\u015b w karczmie przed szynkwasem z dziesi\u0119ciu Niemc\u00f3w popija\u0142o.<\/p>\n\n\n\n

A t\u0119gie by\u0142y juchy, rozros\u0142e i brodate, w granatowe kapoty przyodziane, ze srebrnymi \u0142a\u0144cuchami na spasionych brzuchach, a pyski to ja\u017ce si\u0119 im \u015bwieci\u0142y od dobrego jad\u0142a. Szwargotali cosik ze \u017bydem.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Z biegiem lat r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy ludno\u015bci\u0105 niemieck\u0105 a polsk\u0105 zaciera\u0142y si\u0119. Jednak tu\u017c przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 wiele niemieckich wsp\u00f3lnot zaakceptowa\u0142o propagand\u0119 hitlerowsk\u0105, co mia\u0142o powa\u017cne konsekwencje dla nich. Schy\u0142ek osadnictwa olenderskiego na Mazowszu to temat na kolejny artyku\u0142.<\/p>\n\n\n\n

W Kromnowie, w mojej Tw\u00f3rczej Przystani pod Lasem\u201d mo\u017cecie pos\u0142ucha\u0107 jeszcze wi\u0119cej o Olendrach, ale przede wszystkim sp\u0119dzi\u0107 niezapomniane chwile w przyjaznej atmosferze, przy domowych posi\u0142kach i otoczeniu unikalnych przedmiot\u00f3w pochodz\u0105cych od dawnych osadnik\u00f3w olenderskich. Serdecznie zapraszam wszystkie kobiety poszukuj\u0105ce relaksu i historycznych inspiracji!<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W XVIII wieku Fryderyk Wilhelm II wyda\u0142 edykt, kt\u00f3ry spowodowa\u0142 masowy nap\u0142yw ludno\u015bci wyznania lutera\u0144skiego na ziemie polskie. Pierwsza fala migrant\u00f3w pod\u0105\u017ca\u0142a do Rosji, kt\u00f3ra oferowa\u0142a bardzo korzystne warunki do \u017cycia. Wielu z nich osiedli\u0142o si\u0119 jednak na Mazowszu, w \u015brodkowym biegu Wis\u0142y. Podobnie jak Mennonici, luteranie stanowili odr\u0119bn\u0105 grup\u0119 spo\u0142eczn\u0105, kt\u00f3ra nie asymilowa\u0142a si\u0119 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12],"tags":[],"class_list":["post-1907","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-blog"],"yoast_head":"\nOsadnictwo lutera\u0144skie i olenderskie na Mazowszu w XVIII wieku - Przysta\u0144 pod lasem<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/index.php\/2025\/01\/27\/osadnictwo-luteranskie-i-olenderskie-na-mazowszu-w-xviii-wieku\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Osadnictwo lutera\u0144skie i olenderskie na Mazowszu w XVIII wieku - Przysta\u0144 pod lasem\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"W XVIII wieku Fryderyk Wilhelm II wyda\u0142 edykt, kt\u00f3ry spowodowa\u0142 masowy nap\u0142yw ludno\u015bci wyznania lutera\u0144skiego na ziemie polskie. Pierwsza fala migrant\u00f3w pod\u0105\u017ca\u0142a do Rosji, kt\u00f3ra oferowa\u0142a bardzo korzystne warunki do \u017cycia. Wielu z nich osiedli\u0142o si\u0119 jednak na Mazowszu, w \u015brodkowym biegu Wis\u0142y. Podobnie jak Mennonici, luteranie stanowili odr\u0119bn\u0105 grup\u0119 spo\u0142eczn\u0105, kt\u00f3ra nie asymilowa\u0142a si\u0119 […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/index.php\/2025\/01\/27\/osadnictwo-luteranskie-i-olenderskie-na-mazowszu-w-xviii-wieku\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Przysta\u0144 pod lasem\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/profile.php?id=100063678717255\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-01-27T17:32:11+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-01-27T17:36:26+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/img20240707164358-1-scaled.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1920\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"2560\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/webp\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin2247\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin2247\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"5 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/index.php\/2025\/01\/27\/osadnictwo-luteranskie-i-olenderskie-na-mazowszu-w-xviii-wieku\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/index.php\/2025\/01\/27\/osadnictwo-luteranskie-i-olenderskie-na-mazowszu-w-xviii-wieku\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin2247\",\"@id\":\"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/#\/schema\/person\/c6ee59fff7f0b0c2e51d4644a3d0d6d2\"},\"headline\":\"Osadnictwo lutera\u0144skie i olenderskie na Mazowszu w XVIII wieku\",\"datePublished\":\"2025-01-27T17:32:11+00:00\",\"dateModified\":\"2025-01-27T17:36:26+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/index.php\/2025\/01\/27\/osadnictwo-luteranskie-i-olenderskie-na-mazowszu-w-xviii-wieku\/\"},\"wordCount\":761,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/index.php\/2025\/01\/27\/osadnictwo-luteranskie-i-olenderskie-na-mazowszu-w-xviii-wieku\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/img20240707164358-1-768x1024.webp\",\"articleSection\":[\"Blog\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/index.php\/2025\/01\/27\/osadnictwo-luteranskie-i-olenderskie-na-mazowszu-w-xviii-wieku\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/index.php\/2025\/01\/27\/osadnictwo-luteranskie-i-olenderskie-na-mazowszu-w-xviii-wieku\/\",\"url\":\"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/index.php\/2025\/01\/27\/osadnictwo-luteranskie-i-olenderskie-na-mazowszu-w-xviii-wieku\/\",\"name\":\"Osadnictwo lutera\u0144skie i olenderskie na Mazowszu w XVIII wieku - Przysta\u0144 pod lasem\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/index.php\/2025\/01\/27\/osadnictwo-luteranskie-i-olenderskie-na-mazowszu-w-xviii-wieku\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/index.php\/2025\/01\/27\/osadnictwo-luteranskie-i-olenderskie-na-mazowszu-w-xviii-wieku\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/img20240707164358-1-768x1024.webp\",\"datePublished\":\"2025-01-27T17:32:11+00:00\",\"dateModified\":\"2025-01-27T17:36:26+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/index.php\/2025\/01\/27\/osadnictwo-luteranskie-i-olenderskie-na-mazowszu-w-xviii-wieku\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/index.php\/2025\/01\/27\/osadnictwo-luteranskie-i-olenderskie-na-mazowszu-w-xviii-wieku\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/index.php\/2025\/01\/27\/osadnictwo-luteranskie-i-olenderskie-na-mazowszu-w-xviii-wieku\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/img20240707164358-1-scaled.webp\",\"contentUrl\":\"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/img20240707164358-1-scaled.webp\",\"width\":1920,\"height\":2560},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/index.php\/2025\/01\/27\/osadnictwo-luteranskie-i-olenderskie-na-mazowszu-w-xviii-wieku\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Osadnictwo lutera\u0144skie i olenderskie na Mazowszu w XVIII wieku\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/#website\",\"url\":\"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/\",\"name\":\"Przysta\u0144 pod lasem\",\"description\":\"Kreatywna agroturystyka dla kobiet\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/#organization\",\"name\":\"Przysta\u0144 pod lasem\",\"url\":\"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Projekt-bez-nazwy-5.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Projekt-bez-nazwy-5.jpg\",\"width\":512,\"height\":512,\"caption\":\"Przysta\u0144 pod lasem\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/profile.php?id=100063678717255\",\"https:\/\/www.instagram.com\/przystan_pod_lasem\/\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/#\/schema\/person\/c6ee59fff7f0b0c2e51d4644a3d0d6d2\",\"name\":\"admin2247\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/286701801bfe5f4d1e85e8db16ac1ff3b13b18ec11596ec78fcb248b5dcea6be?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/286701801bfe5f4d1e85e8db16ac1ff3b13b18ec11596ec78fcb248b5dcea6be?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"admin2247\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/przystan-pod-lasem.com\"],\"url\":\"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/index.php\/author\/admin2247\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Osadnictwo lutera\u0144skie i olenderskie na Mazowszu w XVIII wieku - Przysta\u0144 pod lasem","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/index.php\/2025\/01\/27\/osadnictwo-luteranskie-i-olenderskie-na-mazowszu-w-xviii-wieku\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Osadnictwo lutera\u0144skie i olenderskie na Mazowszu w XVIII wieku - Przysta\u0144 pod lasem","og_description":"W XVIII wieku Fryderyk Wilhelm II wyda\u0142 edykt, kt\u00f3ry spowodowa\u0142 masowy nap\u0142yw ludno\u015bci wyznania lutera\u0144skiego na ziemie polskie. Pierwsza fala migrant\u00f3w pod\u0105\u017ca\u0142a do Rosji, kt\u00f3ra oferowa\u0142a bardzo korzystne warunki do \u017cycia. Wielu z nich osiedli\u0142o si\u0119 jednak na Mazowszu, w \u015brodkowym biegu Wis\u0142y. Podobnie jak Mennonici, luteranie stanowili odr\u0119bn\u0105 grup\u0119 spo\u0142eczn\u0105, kt\u00f3ra nie asymilowa\u0142a si\u0119 […]","og_url":"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/index.php\/2025\/01\/27\/osadnictwo-luteranskie-i-olenderskie-na-mazowszu-w-xviii-wieku\/","og_site_name":"Przysta\u0144 pod lasem","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/profile.php?id=100063678717255","article_published_time":"2025-01-27T17:32:11+00:00","article_modified_time":"2025-01-27T17:36:26+00:00","og_image":[{"width":1920,"height":2560,"url":"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/img20240707164358-1-scaled.webp","type":"image\/webp"}],"author":"admin2247","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"admin2247","Szacowany czas czytania":"5 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/index.php\/2025\/01\/27\/osadnictwo-luteranskie-i-olenderskie-na-mazowszu-w-xviii-wieku\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/index.php\/2025\/01\/27\/osadnictwo-luteranskie-i-olenderskie-na-mazowszu-w-xviii-wieku\/"},"author":{"name":"admin2247","@id":"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/#\/schema\/person\/c6ee59fff7f0b0c2e51d4644a3d0d6d2"},"headline":"Osadnictwo lutera\u0144skie i olenderskie na Mazowszu w XVIII wieku","datePublished":"2025-01-27T17:32:11+00:00","dateModified":"2025-01-27T17:36:26+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/index.php\/2025\/01\/27\/osadnictwo-luteranskie-i-olenderskie-na-mazowszu-w-xviii-wieku\/"},"wordCount":761,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/index.php\/2025\/01\/27\/osadnictwo-luteranskie-i-olenderskie-na-mazowszu-w-xviii-wieku\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/img20240707164358-1-768x1024.webp","articleSection":["Blog"],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/index.php\/2025\/01\/27\/osadnictwo-luteranskie-i-olenderskie-na-mazowszu-w-xviii-wieku\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/index.php\/2025\/01\/27\/osadnictwo-luteranskie-i-olenderskie-na-mazowszu-w-xviii-wieku\/","url":"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/index.php\/2025\/01\/27\/osadnictwo-luteranskie-i-olenderskie-na-mazowszu-w-xviii-wieku\/","name":"Osadnictwo lutera\u0144skie i olenderskie na Mazowszu w XVIII wieku - Przysta\u0144 pod lasem","isPartOf":{"@id":"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/index.php\/2025\/01\/27\/osadnictwo-luteranskie-i-olenderskie-na-mazowszu-w-xviii-wieku\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/index.php\/2025\/01\/27\/osadnictwo-luteranskie-i-olenderskie-na-mazowszu-w-xviii-wieku\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/img20240707164358-1-768x1024.webp","datePublished":"2025-01-27T17:32:11+00:00","dateModified":"2025-01-27T17:36:26+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/index.php\/2025\/01\/27\/osadnictwo-luteranskie-i-olenderskie-na-mazowszu-w-xviii-wieku\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/index.php\/2025\/01\/27\/osadnictwo-luteranskie-i-olenderskie-na-mazowszu-w-xviii-wieku\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/index.php\/2025\/01\/27\/osadnictwo-luteranskie-i-olenderskie-na-mazowszu-w-xviii-wieku\/#primaryimage","url":"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/img20240707164358-1-scaled.webp","contentUrl":"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/img20240707164358-1-scaled.webp","width":1920,"height":2560},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/index.php\/2025\/01\/27\/osadnictwo-luteranskie-i-olenderskie-na-mazowszu-w-xviii-wieku\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Osadnictwo lutera\u0144skie i olenderskie na Mazowszu w XVIII wieku"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/#website","url":"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/","name":"Przysta\u0144 pod lasem","description":"Kreatywna agroturystyka dla kobiet","publisher":{"@id":"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/#organization","name":"Przysta\u0144 pod lasem","url":"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Projekt-bez-nazwy-5.jpg","contentUrl":"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Projekt-bez-nazwy-5.jpg","width":512,"height":512,"caption":"Przysta\u0144 pod lasem"},"image":{"@id":"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/profile.php?id=100063678717255","https:\/\/www.instagram.com\/przystan_pod_lasem\/"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/#\/schema\/person\/c6ee59fff7f0b0c2e51d4644a3d0d6d2","name":"admin2247","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/286701801bfe5f4d1e85e8db16ac1ff3b13b18ec11596ec78fcb248b5dcea6be?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/286701801bfe5f4d1e85e8db16ac1ff3b13b18ec11596ec78fcb248b5dcea6be?s=96&d=mm&r=g","caption":"admin2247"},"sameAs":["http:\/\/przystan-pod-lasem.com"],"url":"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/index.php\/author\/admin2247\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1907","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1907"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1907\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1913,"href":"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1907\/revisions\/1913"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1907"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1907"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/przystan-pod-lasem.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1907"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}